İnsan Zihninin Çalışma Şeklini Açıklayan ve Okudukça Hak Vereceğiniz Raket-Top İkilemi!


İnsan Zihninin Çalışma Şeklini Açıklayan ve Okudukça Hak Vereceğiniz Raket-Top İkilemi!
İnsan Zihninin Çalışma Şeklini Açıklayan ve Okudukça Hak Vereceğiniz Raket-Top İkilemi!

Top ve raket 110 kuruş. Raket toptan 1 lira daha pahalı. Raket kaç kuruş?

Daniel Kahneman, bugüne dek ekonomi alanında Nobel alabilen tek psikolog.

s-a6c8b8dc93f555144c64894c30d527f1965144Aynı zamanda kendisi, “Beklenti Teorisi”ni Amos Tversky ile birlikte kuran ikideneysel psikologtan biridir. Bireylerin riskli ve belirsiz koşullardaki karar ve tercih süreçlerini araştıran Kahneman’ı aynı zamanda davranış ekonomisi alanındaki çalışmalarıyla tanıyoruz.

Soruyu yanıtlamadan önce ‘davranış ekonomisi’ne bakalım:

s-724cade276e51d77c11b2ad68d7edfa6c9e53dDavranış ekonomisi (davranışsal finans), zihindeki ekonomik karar alma mekanizmalarının sosyal, zihni ve duygusal ön yargılardan nasıl etkilendiği üzerine çalışır. Ekonomik modellerdeki bireyin nedenselliği ne ölçüde kullanıp kullanmadığını, pazar fiyatlarının ve kaynak kullanımının neden değiştiğini araştırır.

Yani en basit haliyle, ekonomi ve psikolojinin birleşimidir diyebiliriz.

s-650e348d1654f8ff664e7a85e01fff3a4f313aEkonomistlerin en temel varsayımlarının aksine, şunu savunur: Hayır, insan her zaman rasyonel bir varlık değildir ve tüm kararlarını verirken rasyonel davranmaz.Kısacası bu kavram, insanların davranışlarını etkileyen duygusal unsurları da ekonomiye dahil eder. Ekonomi modellerinin gerçek insan davranışlarıyla çeliştiğini iddia eder; ve bunu da ekonomik yaşamlarımızı belirleyen duygusal, bilişsel ve sosyal nitelikli faktörlere, iç güdülerimize bağlar.

Dönelim en başta sorduğumuz top – raket sorusuna: Top ve raket 110 kuruş. Raket toptan 1 lira daha pahalı. Raket kaç kuruş?

s-51f1e4bf21ef082ceb98c1a5c3b7912128c8f7Bu soru Kahneman’ı Nobel’e götüren çalışmalarının başlangıcıdır. Çünkü bu soruyla Kahneman, insanların karar verme süreçlerinde kullandığı temel prensipleri açığa çıkartmayı başarıp bu alanda bir devrim yaratmıştır. Çalışmaları kendisine 2002 yılında ekonomi dalında Nobel ödülünü getirmiştir.

‘Hızlı ve Yavaş Düşünme’ adlı kitabında Kahneman tercihlerimizi iki farklı sistemle yaptığımızı ortaya koyar:

s-0693dceafba97197a2afc58327a2173aa3485a“Sistem 1”: Hızlı çalışır ve duygusal tepkilerle genelde yanlış sonuca ulaşır.“Sistem 2”: Yavaş çalışır ama ince eleyip sık dokuyarak doğru sonuca ulaşır.

Ve hayatımızda aldığımız tüm kararlar, bu iki sisteme göre şekillenir.

s-64a44379016bb0b918fafb46e9ba3de72eb610İster sevgili, ister araba, ister yatırım, ister kıyafet, her ne tercihi yapıyor olursanız olun, tüm karar verme süreçlerinin arkasında bu iki sistem yatar.

Yüzlerce bilimsel çalışmanın gösterdiğine göre de, insanlar karar verirken büyük çoğunlukla Sistem 1’i kullanır.

s-fcb11d15c6c134fc895dd0b33996b3f5de2fd4Bir karar verilmesi gerektiğinde ilk etapta aklımızda beliren bir şey oluyor (Sistem 1); hemen ardından bu seçimi meşrulaştıran mantıklı sebepleri üretiyoruz (Sistem 2).Yani Sistem 1 karar veriyor, Sistem 2 o kararı meşrulaştırmak için bahane üretiyor, en azından çoğunluk için durum bu.

Kahneman’ın yukarıdaki sorusuyla yapılan anketlerde büyük çoğunluğun soruya yanlış cevap vermesinin sebebi de tam olarak bu.

s-d04ce2b80b211c0e13d07948045e9296da5076Sorunun matematik becerisiyle bir alakası yok çünkü. Zira aynı soru bilimsel yollarla Harvard, Yale ve Princeton gibi dünyanın en seçkin öğrencilerinin okuduğu okullarda da sorulduğunda durum değişmiyor.

Dolayısıyla insanların karar verirken maruz kaldığı evrensel bir insani zafiyetten söz ediyoruz:

s-cd7e3de4002ca0b9892416b29f9dc06225ff6fİnsanlar çok temel konularda bile aklıyla değil, duygularıyla / tepkileriyle / iç güdüleriyle karar veriyor. Bu, marka tercihimizden tutun, yatırımlarımıza, hatta siyasi seçimlerde kullandığımız oylara kadar, tüm dünyada geçerli bir zafiyettir. Akla ve mantığa hitap eden reklam kampanyaları yerine, duygulara hitap eden reklam kampanyalarının kazanmasının da sebebi budur.

Son olarak, sorunun yanıtı 105 kuruş!

s-c6fb78ac1868f5fb01293766a23104197203d4İlk akla geleni söyleyen, yani duygusal bir tepkiyle, çok düşünmeden, alışkanlıklara güvenerek karar verenler çoğunlukla 100 kuruş, 10 kuruş gibi rakamlar bulurlar.Yani bu soruya Sistem 1’i işleterek yanıt verenler yanlış sonuca varır. Oysa yavaş düşünerek Sistem 2’yi işletenler doğru cevap verir.

Bu İçeriğe Tepkini Göster!

Sinirli Sinirli
0
Sinirli
Sevimli Sevimli
0
Sevimli
Yapma Ya! Yapma Ya!
0
Yapma Ya!
Meraklı Meraklı
0
Meraklı
LoL LoL
0
LoL
Çok Güzel Çok Güzel
0
Çok Güzel
OMG OMG
0
OMG
İşte Bu! İşte Bu!
0
İşte Bu!
WTF WTF
0
WTF

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İnsan Zihninin Çalışma Şeklini Açıklayan ve Okudukça Hak Vereceğiniz Raket-Top İkilemi!

Giriş Yap

Ailemize sende katıl!
Kayıt Ol

reset password

Geri dön
Giriş Yap

Kayıt Ol

Hesabım var!
Giriş Yap
Paylaşacağın İçerik Türünü Seç
Kişilik Testi
Sorular oluşturarak cevapların ne olacağını belirle
Şıklı Sorular
Doğru ve yanlış seçenekli şıkları ile kendini test et
Anket
Kullanıcıların görüşlerini bildirebilmesi için mükemmel bir seçenek
Makale
Görsellerle birleştirilmiş metin türü
Liste
The Classic Internet Listicles
Açık Liste
Açık Liste
Sıralamalı Liste
Sıralamalı Liste
(Beta)
Özel içeriklerle işlemek için kendi resimlerinizi yükleyin(BETA)
Video
Youtube-Vimeo-Vine içerikleri ekleme plartformu
Ses Dosyası
Soundcloud ve Mixcloud ekleyebilirsiniz
Resim
Fotoğraf veya GIF
Gif (hareketli resim)
GIF format